محمد باقر سعيدى روشن
71
علوم قرآن ( فارسى )
از بلوغ فكرى و رشد فرهنگى رسيد كه پذيراى اخذ و فهم نقشهء كلّى مسير زندگى گرديد و واجد استعداد نگهدارى قانون اساسى الهى شد و در پرتو تفكر خلّاق ( اجتهاد ) خويش توانست جزئيات و فروعاتى را كه به مرور زمان و پيشرفت اجتماعى پديد مىآيد ، در پرتو خطوط اساسى شريعت كشف و استنباط نمايد ، ديگر ضرورتى براى تجديد شريعت باقى نمىماند . وقتى به حسب دلايل مربوط پذيرفتيم وحى محمّدى صلّى اللّه عليه و إله و سلّم برنامه و راهنماى كامل وجود انسان است - « الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً « 1 » - كه از سوى آفريدگار حكيم و عالم به تمام نيازهاى انسان « 2 » و به اقتضاى سرشت تغيير ناپذير او « 3 » فرستاده شده است ، و تحريف ناپذيرى ابدى آن تدبير و تضمين شده است ، « 4 » واضح است كه تكرار شريعتى ديگر لغو و بىمعنا خواهد بود . با توجه به نكات ياد شده روشن مىشود كه پايان يافتن وحى نبوى به هيچ روى به معنى قطع فيض الهى نيست . بايد افزود كه ارتباط خداوند با انسان تنها از طريق وحى نبوى صورت نمىبندد . آموزهء الهام الهى به اوليا ، طريق ديگرى از اشراق معرفت به دستهاى از برگزيدگان و نخبگان بشرى است . قرآن نشان گروهى از بندگان خدا را مىدهد كه پيامبر نبوده ، ليكن در پرتو تكاپوى معنوى دريافت كنندهء الهام رحمانى و هم سخن فرشتگان و غيب آگاه بودهاند . « 5 » قرآن باب اشراق و روشن بينى در پرتو ولايت حق را به روى همه كسانى كه روان خويش را مصفّا سازند گشوده مىداند . « 6 »
--> ( 1 ) اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتى و رضيت لكم الاسلام دينا . ( مائده / 3 ) ( 2 ) الا يعلم من خلق و هو اللطيف الخبير . ( ملك / 13 ) ( 3 ) فاقم وجهك للدّين حنيفا فطرة اللّه التى فطر النّاس عليها لا تبديل لخلق اللّه . . . ( روم / 30 ) ( 4 ) انّا نحن نزلنا الذكر و انا له لحافظون . ( 5 ) قصص / 7 ، مريم / 17 - 21 ، توبه / 105 ، نمل / 40 ، رعد / 43 . ( 6 ) انفال / 29 ، تكاثر / 5 - 6 .